තණ්හාවෙන් වන හානිය
තණ්හාවෙන් වන හානිය
පුරාතනයේ, රජරට රාජධානියේ, ක්ෂේත්රයේ සරුසාරය සහ රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනය නිසා සුවදායක සුවපහසුවක් පැවතුණි. නමුත් ධනවත් වෙළඳාමෙන් සපිරි එම රාජධානියේ, එකම ගමක, සිරිපාල නම් ධනවතෙකු වාසය කළේය. ඔහුට ලක්ෂ්මී නම් සුන්දර හා ගුණවත් භාර්යාවක්ද, විමල නම් දඟකාර පුතෙකුද සිටියහ. සිරිපාල ධනවතෙකු වූ පමණින්ම නොව, ඔහුගේ තණ්හාව නම් වූ අඳුරු ගුණාංගය නිසාද ප්රසිද්ධියට පත්විය. ඔහුගේ ධනය කොතෙක් තිබුණද, ඔහු කිසි විටෙකත් සෑහීමකට පත් නොවීය. තවත් ධනයක්, තවත් වස්තුවක්, තවත් භූමියක්, තවත් උසස් බවක් ඔහු නිරතුරුවම ප්රාර්ථනා කළේය. ඔහුගේ ඇස්වලින් දිදුළුවේ ලෝභය මිස සතුටක් නොවේ.
දිනක්, සිරිපාල තම ගෙවත්තේ අඹ ගස් යට වාඩි වී සිටියේය. සවස් භාගයේ හිරු බැස යන රන්වන් එළිය කොළ අතරින් විනිවිද, ඔහුගේ මුහුණ මත සිහින් රේඛා මවා දුන්නේය. අසලින් ගලා යන සිහිල් සුළඟ, දුරින් ඇසෙන කුරුළු ගීතය, ඔහුගේ දෑතේ ඇති රන් මුදු, මේ කිසිවක් ඔහුගේ සිතට සැනසීමක් ගෙන දුන්නේ නැත. ඔහුගේ සිතේ තිබුණේ එකම එක සිතුවිල්ලකි: “තවත් ධනයක්, තවත් ධනයක්... මගේ අසල්වැසියන් මට වඩා සාර්ථක ඇයි? ඔවුන්ට මා ළඟ නැති දේ තිබෙන්නේ ඇයි?”
ඔහුගේ බිරිඳ ලක්ෂ්මී, සාමකාමී හා තෘප්තිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට කැමති කාන්තාවක් වූවාය. ඇය සිරිපාල වෙත පැමිණ, ඔහුගේ හිස අතගාමින් මෘදු ස්වරයෙන් පැවසුවාය:
“ස්වාමීනි, ඔබ මෙතරම් කනස්සල්ලෙන් සිටින්නේ ඇයි? අපට ධනයෙන් අඩුවක් නැත. දරුවන්ද සුවසේ වැඩෙති. දෛවය අපට දී ඇති දේ ගැන කෘතඥ වෙමු.”
සිරිපාල ඇය දෙස නොබලා, තියුණු ස්වරයෙන් කීවේය:
“ලක්ෂ්මී, ඔබ අඥානයෙකි. ධනය යනු අහසින් වැටෙන දෙයක් නොවේ. එය උපයා ගත යුතුය. මගේ අසල්වැසියා වන ධනංජය, ඊයේ තවත් රන් භාණ්ඩ මිලට ගත්තේය. ඔහුගේ වෙළඳාම මාගේ එකට වඩා සාර්ථක වෙයි. මට ඊට වඩා ධනයක් තිබිය යුතුය!”
ලක්ෂ්මී නිහඬ විය. ඇය දැන සිටියාය, තම ස්වාමියාගේ තණ්හාවට සීමාවක් නැති බව. ඇය සිතුවේ, “තණ්හාව නමැති මහා ගින්න, මිනිසාගේ සිත නිරතුරුවම දවා හළු කරයි. එය සතුට නැතිකර, සාමයට බාධා පමුණුවයි.”
දින කිහිපයකට පසු, සිරිපාලට තවත් ආශාවක් උපන්නේය. ඔහුට අසල්වැසි රාජ් නම් වෙළෙන්දාගේ විශාල වෙළඳ නැව දැකගත හැකිවිය. එම නැව, මුහුදු ගමන්වලදී සුවිශාල ධනයක් උපයා දුන් බව ඔහු දැන සිටියේය. “මාටත් එවැනි නැවක් තිබිය යුතුය. එවිට මට ලොව ජයගත හැකිය.” ඔහු තීරණය කළේය.
ඔහු තම ධනයෙන් වැඩි හරියක් යොදවා, දැවැන්ත නැවක් තැනීමට පටන් ගත්තේය. නැව තැනීමේදී ඔහු දවස පුරා තෙහෙට්ටුව නොබලා, කම්කරුවන්ට දැඩි ලෙස අණකළේය. ඔහුගේ මුහුණ ලෝභය හා ආඩම්බරය නිසා බැබළුණි. නැව නිමවන විට, එය අතිශය විශිෂ්ට එකක් විය. එහි මුහුණත රන් ආලේප කර, විසිතුරු ලෙස සරසා තිබුණි.
සිරිපාල තම පුත් විමල ද කැටුව, නැවෙන් මුහුදු ගමනක් යාමට තීරණය කළේය. ලක්ෂ්මී බියෙන් හා කනස්සල්ලෙන් පිරිණු දෑසින් ඔවුන් දෙස බලා සිටියාය. “ස්වාමීනි, අද කාලගුණය එතරම් යහපත් නැත. සුළි කුණාටුවක් ඇතිවිය හැකි බව අසන්නට ලැබුණි. කරුණාකර මෙම ගමන කල් දමන්න.” ඇය කන්නලව් කළාය.
නමුත් සිරිපාල ඇගේ කතාවට ඇහුම්කන් දුන්නේ නැත. ඔහුගේ සිතේ තිබුණේ ධනය හා ගෞරවය පිළිබඳ සිහින පමණි. “ලක්ෂ්මී, ඔය බියෙන් සිටීම නවත්වා ගනින්. මේ නැවෙන් මම සම්පත් ගෙන එන විට, ඔයාගේ බය දුරු වේවි.” ඔහු උද්යෝගයෙන් කීවේය.
නැව මුහුදේ ගමන් ආරම්භ කළේය. මුල් දවස් කිහිපයේදී, සුළඟ සමනළ පියාපත් මෙන් මෘදුව හමා ගියේය. සිරිපාල හා විමල සතුටින් මුහුදු සුළඟ විඳිමින්, ඈත ක්ෂිතිජය දෙස බලා සිටියහ. සිරිපාල තම පුතාට අනාගත සැලසුම් ගැන කීවේය. “පුතේ, අපි මේ ගමනින් කොතරම් ධනයක් ගෙන එයිද කියා හිතා ගන්නත් බැහැ. අපේ ලෝකය මේ ධනයෙන් වෙනස් වේවි.”
නමුත් ස්වභාව ධර්මය කෙළි කළාය. දින තුනකට පසු, අහස කළු වලාවලින් වැසී ගියේය. බලවත් සුළඟක් හමන්නට විය. මුහුද තරංග වලින් පිරී ගියේය. නැව භයානක ලෙස සෙලවෙන්නට විය.
“තාත්තේ! බය!’ විමල අඬමින් කීවේය.
සිරිපාල මුලින්ම බිය නොවීය. ඔහුගේ සිතේ තිබුණේ ධනය අහිමි වනු ඇත යන කණගාටුව පමණි. “අපේ සම්පත්! අපේ නැව!” ඔහු කෑගැසුවේය.
සුළි කුණාටුව දරුණු විය. මුහුදු රළ නැව මතට පහර දුන්නේය. නැව කැඩී සිඳී යන්නට විය. සිරිපාල හා විමල ජීවිතය බේරා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. නමුත් බලවත් රළ පහරින් ඔවුන් ඈත මුහුදට විසි විය.
පැය ගණනකට පසු, කෙට්ටු වී, තෙමුණු, බඩගිනි, බිය වූ සිරිපාල නිරුපද්රිතව වෙරළට ගසාගෙන ආවේය. ඔහු හුස්ම ගත්තේය. අසල බැලීය. විමල නොදැක නොපෙනී ගියේය. ඔහුගේ හදවත කඳුළු වලින් පිරී ගියේය. තණ්හාව නිසා ඔහුට තම පුතාව අහිමි විය.
කල්, කල්, කල්... සිරිපාල තනිව ගෙදර ආවේය. ලක්ෂ්මී නැවත දැක කඳුළු හලා අඬන්නට විය. සිරිපාල සොවින් නොව ධනය නොමැති වීම ගැන වැඩි කණගාටුව විය.
ඔහු තම ගෙදර බැලීය. ධනය තිබුණද, සතුට නැත. පුතා නැත. බිරිඳ කනස්සල්ලෙන් සිටීය. ඔහු නිරතුරුවම තණ්හාව පස්සේ දුව, තම ජීවිතය සොවින් නොව ධනය නොමැති වීම ගැන වැඩි කණගාටුව විය.
දිනක්, බෝධිසත්ව චරිතය දරමින් සිටි උපාසකයෙකු සිරිපාල වෙත පැමිණියේය. ඔහු සිරිපාල සොවින් නොව ධනය නොමැති වීම ගැන වැඩි කණගාටුව විය. ඔහු සිරිපාල දෙස බලා මෘදු ස්වරයෙන් කීවේය:
“සිරිපාල, ඔබ තණ්හාව පස්සේ දුව, සියලු දෙය අහිමි කර ගත්ත. ධනය යනු නොපවතින දෙයකි. එය සෙවණැල්ලක් වැනිය. තෘප්තිය යනු සැබෑ සන්තෝෂය වේ. තණ්හාව අත්හැර, ධර්මය අනුගමනය කරන්න.”
බෝධිසත්ව ගේ වචන සිරිපාල ගේ සිත සසල කළේය. ඔහු තම තණ්හාව නිසා පුතාව අහිමි කළ බව තේරුම් ගත්තේය. ඔහු නැවත ලක්ෂ්මී වෙත ගොස් කන්නලව් කළේය. ඔහු තණ්හාව අත්හැර, තෘප්තිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට තීරණය කළේය. ඔහු තම ධනය බොහෝ